لحظهای که پزشک برگه ترخیص را امضا میکند، یک شوک واقعی به خانواده وارد میشود: “حالا بیمار را در خانه کجا بخوابانیم؟” اگر بیمار شما دچار شکستگی لگن، سکته مغزی یا بیاختیاری است، تخت معمولی یک گزینه نیست؛ یک شکنجه است. تختهای لگنخور (توالتدار) دقیقاً برای همین روزها ساخته شدهاند تا هم بیمار کرامت خود را حفظ کند و هم کمر شما زیر بار جابجاییهای مکرر نشکند. اما وقتی قیمت یک نمونه آکبند سه شکن برقی سر به فلک میکشد، گزینه “دست دوم” روی میز میآید.
خرید تخت بیمارستانی کارکرده، آن هم مدل لگنخور، شبیه راه رفتن روی لبه تیغ است. از یک طرف ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان صرفهجویی میکنید، و از طرف دیگر با ریسک عفونت و خرابی موتور طرف هستید. من سالها در این بازار بودهام و دیدهام که چطور یک تخت بهظاهر تمیز، بعد از دو هفته به آهنقراضهای پر از باکتری تبدیل شده است. بیایید تعارف را کنار بگذاریم و یاد بگیریم چطور مثل یک دلال حرفهای تجهیزات پزشکی، سره را از ناسره تشخیص دهیم.
خرید کالای پزشکی دست دوم شرمآور نیست؛ مدیریت هوشمندانه منابع است. اما در مورد تخت لگنخور، ماجرا فقط پول نیست. این وسیله مستقیماً با ترشحات بدن در تماس بوده است. حساسیت اینجا صد برابر تختهای معمولی است. اگر ندانید کجا را نگاه کنید، ممکن است تختی بخرید که مکانیزم دریچه لگن آن زیر فشار وزن بیمار قفل میکند یا بدتر، منبع بوی نامطبوعی است که هرگز از بین نمیرود.
چگونه قیمت تخت دست دوم را تخمین بزنیم؟
قیمتگذاری در بازار دست دوم ایران فرمول خطی ندارد، اما من یک قاعده سرانگشتی به شما میدهم که همیشه کار میکند: قانون ۴۰ تا ۶۰ درصد.
یک تخت بیمارستانی لگنخور سالم و تمیز (که تمام آپشنهایش کار کند)، باید قیمتی بین ۴۰ تا ۶۰ درصد قیمت روز مدل آکبند همان برند داشته باشد. چرا اینقدر افت قیمت؟ چون این کالا استهلاک بهداشتی دارد، نه فقط مکانیکی.
برای تخمین دقیقتر، به این فاکتورها وزن بدهید:
- برند موتورها: اگر موتورها برند لیناک (Linak) دانمارک یا ریچمت (Richmat) باشند، تخت ارزش بالایی دارد. این موتورها مرگ ندارند. اما اگر موتور چینی بینام و نشان (No-name) است، قیمت باید به سمت همان ۴۰ درصد یا پایینتر میل کند.
- تعداد شکنها: تختهای لگنخور معمولاً مکانیکی (هندلی) یا برقی هستند. مدلهای سه شکن برقی (تنظیم سر، پا و ارتفاع) بیشترین تقاضا و بالاترین قیمت را دارند. مدلهای تک شکن مکانیکی، ارزانترین هستند و بازار فروش سختتری دارند.
- سلامت ظاهری ABS: سرتختها و حفاظهای کناری معمولاً از جنس ABS (پلاستیک فشرده) هستند. شکستگی یا زرد شدگی این قطعات، باید حداقل ۱ تا ۲ میلیون تومان از قیمت کل کم کند، چون تعویض آنها پرهزینه است.
نکات بهداشتی بسیار مهم قبل از خرید تخت کارکرده
اینجا جایی است که نباید شوخی کنید. تخت لگنخور یعنی تختی که قبلاً به عنوان توالت استفاده شده است. فروشنده ممکن است ظاهر آن را تمیز کرده باشد، اما باکتریها در درزها پنهان میشوند.
پیش از آنکه تخت را به خانه بیاورید، این چکلیست حیاتی را اجرا کنید:
- تشک را دور بیندازید: تحت هیچ شرایطی، تکرار میکنم، تحت هیچ شرایطی تشک دست دوم تخت لگنخور را قبول نکنید. حتی اگر فروشنده قسم خورد که نو است. اسفنج داخل تشک مثل اسفنج ظرفشویی میکروب و مایعات بدن را جذب میکند و قابل شستشو نیست. فقط بدنه فلزی را بخرید.
- بررسی درزهای تشکگیر: قسمت فلزی که تشک روی آن قرار میگیرد (کفی تخت)، معمولاً پانچ شده یا توری است. زیر این قسمت و دقیقا دورِ حفرهی لگن را با چراغ قوه بررسی کنید. هرگونه جرم گرفتگی زرد یا قهوهای نشاندهنده نشت طولانی مدت و نفوذ باکتری به بافت فلز یا رنگ است.
- عملیات گندزدایی سنگین: به محض خرید، قبل از ورود به اتاق بیمار، تمام بدنه (فلز و پلاستیک) را با محلولهای ضدعفونیکننده بیمارستانی مثل دکونکس (Deconex) یا محلول رقیقشده وایتکس (با احتیاط برای جلوگیری از خوردگی) بشویید. روی دستگیرهها و کنترلر برقی تمرکز ویژه داشته باشید.
تست سلامت موتورها و جکهای زیر تخت
قلب تپنده تخت برقی، موتورهای خطی (Actuator) آن است. تعویض یک جفت موتور سوخته میتواند تا ۵۰ درصد قیمت کل تخت برایتان هزینه داشته باشد. پس در زمان بازدید، خجالت نکشید و تست فشار بگیرید.
- تست با بار: تخت را خالی بالا و پایین نکنید؛ این فایدهای ندارد. خودتان (یا یک فرد سنگینوزن) روی تخت دراز بکشید و تمام دکمهها را امتحان کنید. موتور باید با صدایی یکنواخت (ویزززززز) و بدون تغییر تن صدا، وزن ۸۰-۹۰ کیلویی را بلند کند. صدای “خرخر”، “تق تق” یا ناله موتور، یعنی عمرش تمام است.
- بررسی جک زیر لگن: در تختهای لگنخور پیشرفته، باز و بسته شدن دریچه لگن هم با موتور انجام میشود. این موتور بیشتر از بقیه در معرض خرابی است چون دائماً تحت فشار مکانیکی باز و بسته شدن است. چندین بار آن را باز و بسته کنید. مکانیزم باید نرم و بدون گیر کردن عمل کند.
- هماهنگی جکها: در تختهای تنظیم ارتفاع، دو موتور (یکی بالا و یکی پایین) باید همزمان کار کنند تا تخت کج نشود. اگر تخت هنگام بالا آمدن لق میزند یا یک طرفش زودتر بالا میآید، یعنی برد الکترونیکی یا یکی از موتورها مشکل دارد.
بررسی زنگزدگی و خوردگی در قسمت محفظه لگن
بزرگترین دشمن تختهای لگنخور، ادرار است. بخارات آمونیاک موجود در ادرار به شدت خورنده هستند و اگر آبکاری بدنه تخت ضعیف باشد، خیلی زود باعث پوسیدگی میشود.
چراغ قوه موبایلتان را روشن کنید و به زیر تخت بروید. دقیقاً قسمتی که ریل لگن نصب شده است را چک کنید.
- نقاط جوش: خوردگی معمولاً از محل جوشکاریها شروع میشود. اگر رنگ نقاط جوش باد کرده یا پوستهپوسته شده، یعنی زیر آن زنگزدگی عمیق وجود دارد.
- ریلهای کشویی: لگن باید به نرمی در ریل حرکت کند. اگر ریل زنگ زده باشد، گذاشتن و برداشتن لگن برای پرستار عذابآور میشود و صدای ناهنجاری تولید میکند که بیمار را آزار میدهد.
- پیچ و مهرهها: زنگزدگی پیچها شاید مهم به نظر نرسد، اما اگر روزی بخواهید تخت را برای جابجایی باز (دمونتاژ) کنید، همین پیچهای زنگزده باز نخواهند شد و مجبور به بریدن آنها میشوید.
پلتفرمهای معتبر برای خرید و فروش تجهیزات پزشکی دست دوم
پیدا کردن فروشنده واقعی در بین انبوه دلالان کار سادهای نیست. شما دو مسیر کلی دارید: پلتفرمهای عمومی و فروشگاههای تخصصی استوک.
- پلتفرمهای عمومی (دیوار، شیپور): اینجا “غرب وحشی” است! قیمتها عالی هستند چون واسطه حذف شده، اما هیچ تضمینی (گارانتی) وجود ندارد. اگر از دیوار خرید میکنید، حتماً خرید حضوری انجام دهید و تمام تستهای بالا را خودتان اجرا کنید. هرگز و هیچوقت پول را قبل از دیدن و تست کردن تخت واریز نکنید.
- شرکتهای تجهیزات پزشکی ریفربیشد (Refurbished): برخی شرکتها تخصصشان بازسازی تجهیزات پزشکی است. آنها تختهای دست دوم را میخرند، موتورها را سرویس میکنند، رنگ را ترمیم میکنند و با یک گارانتی محدود (مثلاً ۳ ماهه) میفروشند. قیمتشان حدود ۲۰ درصد گرانتر از دیوار است، اما ریسک خرابی موتور را پوشش میدهند. برای خانوادههایی که سررشته فنی ندارند، این گزینه امنتر است.
- گروههای تلگرامی و خیریهها: گاهی خانوادههایی که بیمارشان بهبود یافته، تخت را با قیمتی بسیار پایین یا حتی رایگان برای ثوابش واگذار میکنند. جستجو در گروههای محلی بیماران (مثل انجمن اماس یا ضایعه نخاعی) میتواند شما را به این گنجینهها برساند.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا بعد از اتمام نیازمان میتوانیم تخت لگنخور را بفروشیم؟
بله، اما انتظار داشته باشید که خریدار سختگیرتر باشد. تختهای لگنخور به دلیل ماهیت بهداشتیشان، افت قیمت بیشتری نسبت به تختهای معمولی دارند. اگر تخت را تمیز نگه دارید و موتورهایش سالم باشد، همیشه مشتری دارد.
۲. تخت لگنخور برقی بخریم یا مکانیکی (هندلی)؟
اگر بودجه دارید، قطعاً برقی. در تختهای لگنخور، تنظیم دقیق زاویه کمر برای اینکه بیمار راحت بتواند از لگن استفاده کند حیاتی است. این تنظیم دقیق با اهرمهای دستی سخت و پرفشار است، اما با کنترل برقی در چند ثانیه انجام میشود.
۳. آیا لگن این تختها استاندارد است و راحت پیدا میشود؟
معمولاً بله. اکثر تختهای موجود در بازار ایران از لگنهای کتابی یا گرد استاندارد استفاده میکنند که در داروخانهها یا کالای طبها موجود است. با این حال، هنگام خرید مطمئن شوید مکانیزم لگن “خاص و عجیب” نباشد که بعداً برای پیدا کردن یدکیاش گرفتار شوید.
حرف آخر: احساسات را کنار بگذارید، فنی نگاه کنید
خرید تخت بیمارستانی دست دوم، معاملهای با “جان” و “آسایش” عزیزتان است. در این فرآیند، دلسوزی بیجا یا عجله میتواند منجر به خرید وسیلهای شود که به جای کمک، باری روی دوشتان بگذارد. تخت لگنخور دست دوم یک ابزار است، نه یک کالای لوکس.
اگر تختی پیدا کردید که موتورش سالم است، شاسیاش زنگزدگی ندارد و قیمتش منطقی است، در خریدش شک نکنید. با پولی که ذخیره میکنید، میتوانید تشک مواج باکیفیتتر یا خدمات پرستاری بهتری برای بیمارتان فراهم کنید. فقط یادتان باشد: تشک نو، شستشوی اساسی و تست فشار. این سه فرمان را رعایت کنید تا یک خرید برد-برد داشته باشید.